Burnout en schaamte (deel 1)

By 14 oktober 2013 Burn-out One Comment

In gesprek over burnout

Ik heb laatst, na één van mijn workshops over bevlogenheid, iemand gesproken die een aantal jaren geleden burnout is geweest. Zij vertelde openhartig over haar proces en ik complimenteerde haar ermee. Ze antwoordde daarop: ja, maar dat kan ook omdat het al geweest is, het is voorbij. Anders zou ik het niet zo kunnen vertellen, vanwege de schaamte.
Wat zij vertelde, klopt als een bus voor de meeste mensen met burnout of andere psychische klachten. In een periode van tegenslag is de schaamte en het gevoel van falen enorm.

Burnout en de norm voor geluk

Schaamte ontstaat doordat wij onszelf afmeten aan heersende normen en waarden. Soms worden deze impliciet bepaald door onze omgeving, en soms door onszelf. Ook in dat laatste geval, waarin wijzelf normen vaststellen over hoe wij horen te zijn (hoe gelukkig, hoe succesvol etc.), speelt onze omgeving en socialisatie een belangrijke rol.

Schaamte heeft ook te maken met het feit dat bij burnout een stuk van jezelf zichtbaar wordt, die je liever niet had laten zien. Je wilt liever dat je bekend staat als sterk, hard werkend, loyaal. Je zet je eigen setje van overlevingsmechanismen in om jezelf staande te houden en schermt je kwetsbare kant, je privé zelf zo veel mogelijk af:

zelfbeeld

Naarmate de maatschappij ‘harder’ en individualistischer wordt, is de eigen verantwoordelijkheid voor succes en geluk groter. Ons geloof in de maakbaarheid van veel zaken maakt juist dat schaamte zo aan de orde is als mensen psychische klachten krijgen.

Waarom schaam je je niet als je je been breekt? Omdat we in deze situaties steeds ervan uitgaan dat er sprake is van uitsluitend fysieke, biologische processen waar we zelf geen aandeel aan of invloed op hebben. Overspannenheid, burnout, depressieve klachten zijn een ander verhaal. Daar komt de psyche bij kijken en vinden we dat we daar wel invloed op zouden moeten hebben.

Het is een kromme redenering. Waarom zou je minder invloed hebben op je lichaam dan op je hersenen (of andersom, meer invloed op je hersenen dan op je lichaam)? En waarom voel je je wel schuldig voor het één maar niet voor het ander?

Lees hier het vervolg van deze blog: Burnout en schaamte deel 2

About anderzverder

One Comment

  • Ruth schreef:

    Wat een herkenbaar verhaal! Pijnlijk ook wel.Waarom vinden we het toch zo moeilijk om kwetsbaarheid te laten zien? Ik denk vaak dat onze maatschappij afrekent met kwetsbaarheid waardoor je het wel laat… Maar ik begin er ook steeds meer in te geloven dat eerlijk het langst duurt, ook als het over je gevoel gaat.

Leave a Reply