Burnout en identiteitsverlies

By 30 december 2013 Burn-out 3 Comments

Vandaag heb ik een recensie geschreven van het boek ‘ Burn-out en naastbetrokkenen’.
De auteurs hanteren een andere benadering van burn-out dan de gangbare.

Ten diepste gaat het om een wezenlijk andere kijk op de mens, op werken en op relaties. In tegenstelling tot wat de norm lijkt in onze westerse maatschappij (hard werken, voortdurend productief zijn, continu het maximale uit alles halen) pleiten de auteurs voor wat zij bipolairiteit noemen. Bipolariteit gaat over het omarmen van de tegenstellingen: activiteit én passiviteit, hard werken én lui zijn, inademen én uitademen. Daarmee komt ruimte voor de schaduwkanten van de mens.

Burn-out is het gevolg van een unipolair leven. Mensen krijgen een burn-out omdat zij lang (soms jaren achtereen) voortdurend actief zijn geweest.

’Altijd de wijste, altijd sterk, de locomotief achter een heleboel wagentjes, duwend/stimulerend, altijd vol met ideeën, altijd enthousiast’ – zo beschrijft een vrouw in het boek zichzelf vóór haar burn-out.

Ik geloof dat deze levensinstelling van ‘sterk zijn’ en ‘behagen’ samenhangen met een groot gemis aan erkenning, liefde of veiligheid. Gezien en gewaardeerd worden is een van de belangrijkste levensbehoeften van mensen. Omdat we daar conclusies aan verbinden en onze identiteit deels aan ontlenen. Als ik gezien en gehoord word, dan ben ik iemand die ertoe doet. Als ik geliefd word, dan ben ik iemand die het waard is om geliefd te zijn. Als ik respect ontvang, dan ben ik iemand die belangrijk genoeg is om gerespecteerd te worden. En als gevolg hiervan mag en kan ik naast sterk ook zacht en kwetsbaar zijn, voel ik me energiek en weet ik wie ik ben. Ik kan en mag omarmen wie ik ben.

Daarentegen, als ik niet gehoord en gezien word, trek ik de conclusie dat ik er blijkbaar niet toe doe. Of, als ik geen liefde krijg, dat ik de liefde niet waard ben. Of, als ik geen respect krijg, dat ik niet belangrijk ben. En als gevolg hiervan word ik hard, ga ik me verschuilen achter sterke muren van presteren, werken, perfectionisme, doorgaan. Ook al gaat dat ten kosten van (een deel van) mijn identiteit.

 

Vaak wordt gezegd dat het allerbeste is als waardering en liefde vanuit jezelf komt, als zelfliefde en zelfwaardering. Omdat je dan de waardering, goedkeuring en liefde van je omgeving niet nodig hebt.

Maar dat is net zo’n zelfbedrog als de zelf opgetrokken muur van perfectionisme of presteren. Daarmee zeg je immers: ik heb niemand nodig, ik red mezelf wel. Het is genoeg als ik van mezelf houd. Als ik mezelf waardeer.

Daarmee ontken je je diepste behoeften. Je menselijkheid. Je identiteit.

Identiteit is immers per definitie contextueel en relationeel. Je bent wie je bent dankzij de omgeving, dankzij mensen om je heen in wie je je gespiegeld ziet.

Je identiteit wordt bepaald door groepen waartoe je behoort, op basis van gedeelde normen, waarden, drijfveren, gebruiken. Soms ben je of blij je onderdeel van een omgeving waarvan je de waarden en drijfveren niet meer deelt. Waar je niet meer tot je recht komt. Of je passie –dat wat je ten diepste wilt – ondersneeuwd raakt. Maar je blijft vanwege je diepe behoefte aan erbij horen. Aan gezien worden. Aan erkenning. En daar doe je desnoods jarenlang meer dan je best voor: rennen, ploeteren, presteren, hard werken.

Tot je instort en nergens meer toe in staat bent. Tot je niet meer weet wie je bent.

Dan wil ik tegen je zeggen: je doet er toe. Je bent belangrijk. Ook al voelt het nu niet zo.

Wil je ontdekken wie je bent, waar je tot je recht komt en hoe je weer kunt schitteren? Neem contact met me op. Je bent het waard.

About anderzverder

3 Comments

  • Willy van Dalen schreef:

    dit is mooi en goed verwoord. ik heb zelf gelukkig geen ervaring met burn-out, ik voel direct aan hoe het kan komen dat we zover gaan dat we burn-out raken.

  • Ruth schreef:

    Wow, wat herkenbaar! Dank!

  • Melissa schreef:

    Een mooi tegengeluid, Leona. Van jezelf houden, dat wordt zo vaak geroepen. Maar we zijn sociale wezens. Als een ander tegen me zegt dat ik iets goed gedaan heb, dan bevestigt mij dat vele malen sterker dan dat ik tegen mezelf zeg dat ik goed heb gedaan. Beide zijn belangrijk, maar we kunnen niet alles uit onszelf halen. Dat laatste is inderdaad gewoon weer nieuw zelfbedrog. Bedankt voor je blog. Lieve groet, Melissa

Leave a Reply